Podseća se da je Opština Gračanica 10. juna 2023. godine donela odluku o proslavi Vidovdana uz isticanje srpskih državnih simbola, i uputila je Ministarstvu za administraciju i lokalnu samoupravu radi provere zakonitosti. Ministarstvo je potom zahtev prosledilo Ministarstvu unutrašnjih poslova, koje je ocenilo da 28. jun nije zvanični praznik na Kosovu, čime je dovelo u pitanje legalnost pomenute odluke.
Nakon toga, Ministarstvo za administraciju i lokalnu samoupravu podnelo je tužbu protiv Opštine Gračanica, tražeći od suda da ospori spornu odluku. Skoro godinu dana kasnije, 9. juna 2025. godine, sudija Krešnik Kaćiju u potpunosti je usvojio tužbu Ministarstva i poništio odluku opštine.
U obrazloženju presude navodi se da samo Vlada Kosova, u saradnji sa predsednikom, može da određuje memorijalne dane, dok opštine nemaju ovlašćenja da samostalno proglašavaju praznike koji uključuju upotrebu državnih simbola.
“Opštine nemaju nadležnost da proglašavaju posebne praznike sa javnim uticajem, koji uključuju korišćenje državnih ili nacionalnih simbola na javnim mestima”, navedeno je u odluci.
Sud je isticanje zastava druge države, u ovom slučaju Srbije, povodom nezvaničnog praznika, ocenio kao protivzakonito i potencijalno opasno po javni red i međuetničke odnose. Takođe je odbacio argument Opštine Gračanica da je odluka bila privremena i vremenski ograničena, naglašavajući da ni takve odluke ne mogu biti mimo zakona.
„Prema članu 1 Ustava, Kosovo je jedinstvena i nedeljiva država, i opštinske vlasti ne mogu da preduzimaju radnje koje relativizuju ovaj princip. Dozvola za isticanje zastave druge države (Srbije), van zakonski predviđenih slučajeva, može se percipirati kao simbolički čin dvojnog suvereniteta ili političke samoorganizacije suprotno ustavnom poretku. Svaka ovakva dozvola bez zakonskog osnova može stvoriti opasan presedan za podrivanje pravnog poretka i državnog jedinstva“, dodaje se.
Sud je takođe odbacio tvrdnje Opštine Gračanica da “ta odluka nema produženo ili trajno pravno dejstvo, već je jasno vremenski ograničena na 28. jun 2024”. U tom smislu, sud je utvrdio da privremeni karakter akta ne oslobađa od njegove nezakonitosti.
Presuda, kako se navodi, treba da posluži kao presedan i upozorenje svim lokalnim samoupravama da ne mogu samoinicijativno donositi odluke koje zadiru u nadležnosti centralnih institucija i da moraju poštovati pravni poredak i jedinstvo Kosova.
