Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas proslavljaju Roždestvo (rođenje) Presvete Bogorodice, veliki i značajan praznik koji je u narodu poznatiji kao Mala Gospojina. On čuva uspomenu na dan kada je u Nazaretu rođena Bogorodica Marija, kćerka Joakima i Ane.
Prema predanju, Marija je po ocu bila od carskog roda Davidovog, a po majci od prvosvešteničkog roda Aronovog. Dugi niz godina njeni roditelji nisu imali dece, ali su se u svojoj smirenosti i skrušenosti neprestano molili Bogu da im podari čedo u starosti. Bog ih je obradovao kćerkom koja je unapred bila određena da bude majka Isusa Hrista.
Bogorodica se u hrišćanstvu slavi kao velika zastupnica ljudi pred Tvorcem, kojoj se vernici obraćaju sa najtoplijim molitvama. Pred njenim čudotvornim ikonama, prema verovanju, događaju se isceljenja, a svi koji se nađu u nevolji dobijaju pomoć i utehu.
Mnoge porodice dan Roždestva Presvete Bogorodice obeležavaju kao svoju krsnu slavu. U brojnim naseljima održavaju se narodni sabori, zavetine, preslave, molitve i litije.
Običaji i verovanja za Malu Gospojinu
Za Malu Gospojinu u srpskom narodu vezana su i brojna druga verovanja i tradicije. Od davnina se smatra da je ovo izuzetno povoljan dan za veridbe i venčanja, pa upravo od ovog praznika u Srbiji i regionu tradicionalno počinje sezona jesenjih svadbi.
Zemljoradnicima ovaj praznik označava početak jesenjeg oranja i setve ozimih useva. Nekada su se u ovo doba godine priređivale i posebne stočarske svečanosti.
U narodu se takođe veruje da lekovito bilje ubrano u periodu između Velike i Male Gospojine ima posebna i izuzetno jaka svojstva. Domaćice su verovale da jaja prikupljena u ovim danima mogu duže ostati sveža i pogodna za nasad. Koke koje su se izlegle oko Male Gospojine smatraju se dobrim nosiljama.
Pored toga, stari narodni običaj nalaže i posmatranje vremenskih prilika – ukoliko je na današnji dan vedro i sunčano, veruje se da će nas lepo i prijatno vreme pratiti tokom cele jeseni i zime.
U pravoslavnoj crkvenoj godini četiri od 12 velikih praznika neposredno su posvećena Presvetoj Bogorodici. U pojedinim pravoslavnim izvorima među praznike Bogorodice ubraja se i Sretenje, iako je prvenstveno praznik Gospodnji.
Svečano u mnogim hramovima
Na Malu Gospojinu je posebno svečano u manastiru Gračanica, budući da se od 2015. godine taj praznik obeležava i kao krsna slava Opštine Gračanica. Uobičajeno je da nakon liturgije ulicama ovog mesta prođe litija, a da zatim ispred zgrade opštine bude osvećen slavski kolač.
Svečano je i u crkvi Rođenja Presvete Bogorodice u Obiliću, kao i u istoimenom hramu u Goraždevcu.
Ovom prazniku je posvećen i hram u Planjanu kod Prizrena, odnosno Softoviću nedaleko od Uroševca.
