Deca Metohije – Crkolez

Izvor :
Radio Goraždevac

U poslednjoj epizodi kratkih emisija „Deca Metohije“, ekipa Radio Goraždevca posetila je selo Crkolez, koje se nalazi u metohijskom podgoru, u opštini Istok.

Deca iz sela Crkolez, osim što su dobri učenici, svoje slobodno vreme koriste da pomognu svojim roditeljima na seoskim domaćinstvima, jer nemaju puno drugačijih mogućnosti.

Od svih predmeta, većina njih voli matematiku. Maštaju o tome da postanu naučnici, bankari, veterinari, košarkaši, fudbaleri…

Oni kažu da u selu mnogo toga nedostaje, poput terena za igru a najviše prodavnica, kako ne bi odlazili do Kosovske Mitrovice za najobičniju kupovinu.

U mestu „Crkolezu” je između 1868—1874. godine radila srpska narodna škola. Osnovna škola „Jedinstvo“, radi u selu od 1999. godine kada je premeštena iz sela Rakoš.

U pisanim izvorima selo se prvi put pominje 1395. godine, u povelji srpske kneginje Milice kojom se crkva svetog Jovana u Crkolezu prilaže svetogorskom manastiru Svetog Pantelejmona.

U turskom popisu iz 1485. godine upisano je 47 srpskih kuća, među kojima je i kuća seoskog sveštenika. U crkvi svetog Jovana se do 1955. godine čuvala zbirka od jedanaest izuzetno vrednih i starih srpskih rukopisnih knjiga od 13. do 14. veka, pisanih na pergamentu i papiru. Među njima je posebno vredno Jevanđelje koje je pisano na pergamentu iz 13. veka. Ukrašeno je sa jedanaest inicijala kolorisanog crteža, koji prikazuju „zverinje” ornamentike arhaičnog teratološkog stila. Ovi inicijali stoje na samom početku srpske istorije umetnosti.

U porti crkve raste dud star nekoliko vekova. Po predanju, drvo je kalemljeno kada je crkva zidana i to sa grančicom šam-duda iz Pećke patrijaršije.