Grupa organizacija civilnog društva izrazila je „ozbiljnu zabrinutost“ povodom događaja koji su se 30. marta dogodili u Pećkoj patrijaršiji tokom organizovane posete učenika iz Peći.
Kako se navodi u saopštenju, posetu su, prema javno dostupnim informacijama, organizovali Muzej u Peći i Tehnička škola „Rifat Gjota“, a sporni sadržaji zabeleženi su na objavama i snimcima na društvenim mrežama.
Prema tvrdnjama potpisnika, tokom obilaska manastirskog kompleksa iznošene su „sporne i istorijski neutemeljene tvrdnje o identitetu ovog zaštićenog verskog i kulturnog dobra“, uključujući njegovo predstavljanje kao „albanske patrijaršije“, kao i tvrdnje o navodnoj „sistematskoj transformaciji“ ranijih crkava u srpske pravoslavne hramove.
U saopštenju se dodaje da su zabeleženi i „primeri neprimerenog ponašanja pojedinih posetilaca“, uključujući isticanje nacionalnih simbola unutar manastirskog prostora.
Potpisnici ocenjuju da iznošenje takvih interpretacija deci u verskom objektu predstavlja „grubo nepoštovanje verskog objekta i njegove namene“, kao i odstupanje od „osnovnih standarda odgovornog obrazovanja, profesionalne etike i poštovanja slobode veroispovesti“.
Podseća se da je Pećka patrijaršija „zaštićeno versko i kulturno dobro i spomenik na listi Svetske kulturne baštine UNESCO“, kao i jedan od najznačajnijih objekata Srpske pravoslavne crkve sa „jasno utvrđenim istorijskim, pravnim i međunarodnim statusom“.
Organizacije upozoravaju da „svaki pokušaj njene politizacije, proizvoljne reinterpretacije ili etničkog prisvajanja predstavlja udar na dostojanstvo Srpske pravoslavne crkve“, ali i na pravo na mirno uživanje verske i kulturne baštine.
Posebno ističu zabrinutost da ovaj slučaj „ne deluje kao izolovan incident, već kao deo šireg obrasca spornih tumačenja, provokacija i pokušaja promene karaktera i identiteta nasleđa“.
U saopštenju se pozivaju nadležne institucije i međunarodni akteri da „bez odlaganja utvrde sve okolnosti ovog događaja i preduzmu odgovarajuće mere“ kako bi se sprečilo ponavljanje sličnih slučajeva.
„Zaštićeni verski lokaliteti moraju ostati prostori poštovanja, stručne odgovornosti i mirnog suživota, a ne mesta za širenje istorijski kontroverznih, etnički obojenih i potencijalno politički zapaljivih poruka“, navodi se.
U saopštenju se zaključuje da u demokratskom društvu „zaštita verskih prava, dostojanstva verskih zajednica i kulturne baštine mora biti dosledna, nepristrasna i u skladu sa postojećim propisima i međunarodnim standardima“.
Potpisnici:
Institut za teritorijalni ekonomski razvoj – InTER, Zubin Potok
Centar za zastupanje demokratske kulture – ACDC, Severna Mitrovica
Centar za mir i toleranciju – CPT, Priština
Udruženje poslovnih žena “Avenija”, Laplje selo
Centar za afirmativne drištvene akcije – CASA, Severna Mitrovica
Forum za razvoj i multietnicku saradnju – FDMC, Gračanica
Institut za javna istraživanja – IJI, Gračanica
Humani centar Mitrovica – HCM, Severna Mitrovica
Nova drištvena inicijativa – NSI, Severna Mitrovica
Centar za socijalne inicijative – CSI
Komunikacija za razvoj društva – CSD, Gračanica
NVO Aktiv, Severna Mitrovica
Gračanica online, Gračanica
